Bayangkan sebuah senario apabila bekalan minyak sawit dunia tiba-tiba terputus sepenuhnya semata-mata kerana negara pengeluar terbesarnya memilih untuk menyimpan komoditi itu bagi kegunaan tenaga sendiri.
Gambaran itulah yang dilontarkan oleh Menteri Pertanian Indonesia, Andi Amran Sulaiman, yang menegaskan bahawa langkah menghentikan eksport minyak sawit demi keperluan tenaga domestik mampu mencetuskan gegaran besar kepada landskap ekonomi antarabangsa.
Kuasa Tawar-Menawar Yang Menggegarkan Dunia
Sebagai pengeluar minyak sawit nombor satu di dunia, kedudukan Indonesia dalam pasaran komoditi global sememangnya memberi negara itu kelebihan tawar-menawar yang sangat kukuh.
Selama ini, pasaran gergasi seperti India, China, Pakistan dan Amerika Syarikat amat bergantung kepada bekalan minyak sawit dari republik berkenaan untuk pelbagai sektor industri dan makanan harian.
Amran menjelaskan bahawa kebergantungan negara luar ini meletakkan Indonesia pada posisi yang amat berpengaruh.
Mengulas mengenai kemungkinan kerajaan menghentikan eksport komoditi itu untuk dialihkan kepada penghasilan biodiesel tempatan, beliau berkongsi analogi yang cukup berani mengenai kesannya kepada negara pengimport.
“Persoalan saya, kalau eksport ini dihentikan, kemudian dijadikan biodiesel untuk kegunaan dalam negara, adakah negara lain akan ‘kiamat’? Kiamat, ya.
Adakah kesannya lebih dahsyat daripada senjata nuklear atau bom atom? Ya, lebih dahsyat,” kata Amran dalam satu kenyataan bertulis, memetik laporan portal berita Kompas.
Bagi beliau, minyak sawit bukan sekadar komoditi pertanian biasa, sebaliknya satu instrumen strategik yang mampu menentukan kestabilan pasaran antarabangsa jika penggunaannya disusun semula.
“Ini contoh bagaimana minyak sawit boleh mengubah dunia. Kesannya jauh lebih dahsyat daripada bom atom. Jauh lebih dahsyat daripada senjata nuklear. Ia boleh mengubah landskap dunia,” ujarnya lagi.
Langkah memikirkan hala tuju baharu ini selari dengan usaha kerajaan Indonesia yang kini mahu mengurangkan kebergantungan kepada negara lain, terutamanya dalam menjamin keperluan dua sektor paling kritikal bagi sesebuah negara, iaitu makanan dan tenaga.
Lapan Komoditi Utama Sudah Capai Sara Diri
Bukan sahaja melihat ke hadapan dalam sektor tenaga menerusi biodiesel, Indonesia turut menunjukkan kemajuan ketara dalam mengukuhkan keselamatan bekalan makanan mereka.
Amran memaklumkan bahawa negara itu kini telah berjaya mencapai tahap sara diri bagi lapan daripada 11 komoditi makanan asas yang diklasifikasikan sebagai strategik.
Lapan komoditi yang kini mencukupi melalui pengeluaran tempatan merangkumi beras, jagung untuk makanan ternakan, bawang merah, cili besar, cili padi, daging ayam, telur ayam dan gula bagi kegunaan harian isi rumah.
Pencapaian ini memberi kelebihan besar kepada kestabilan ekonomi domestik, memandangkan barangan berkenaan merupakan keperluan asas jutaan rakyat yang sering terdedah kepada risiko turun naik harga di pasaran luar.
Merapatkan Baki Jurang Import
Meskipun sebahagian besar makanan asas sudah mampu ditampung sendiri, Amran mengakui Indonesia masih perlu mengimport tiga lagi komoditi makanan, iaitu kacang soya, bawang putih dan daging haiwan ruminan.
Bagi menangani isu tersebut, kerajaan Indonesia kini sedang giat meningkatkan pengeluaran tempatan bagi ketiga-tiga komoditi berkenaan dengan sasaran untuk mencapai status sara diri sepenuhnya dalam tempoh beberapa tahun akan datang.
Amran turut memberi jaminan bahawa kebergantungan kepada bekalan luar bagi ketiga-tiga barangan itu masih terkawal dan tidak melebihi lima peratus daripada keseluruhan keperluan penggunaan domestik.
Berdasarkan Unjuran Imbangan Makanan yang dikeluarkan oleh Badan Pangan Nasional (Bapanas), jumlah keperluan penggunaan bagi keseluruhan 11 komoditi makanan asas strategik di Indonesia dianggarkan mencecah kira-kira 68.8 juta tan.
Gabungan strategi mengukuhkan keselamatan makanan di peringkat akar umbi dan penguasaan rantaian tenaga melalui minyak sawit ini menghantar mesej yang jelas kepada pasaran global.
Apabila sesebuah negara mula mengutamakan simpanan domestik demi rakyatnya sendiri, negara-negara yang selama ini bergantung harap perlu bersedia memikirkan alternatif sebelum percaturan perdagangan berubah secara drastik.