Sejak kebelakangan ini, ramai yang mengeluh bila tengok bil elektrik bulanan. Ada yang perasan satu komponen bernama AFA dan mula terfikir, adakah ini caj tersembunyi baru dari TNB?
Sebelum kita cepat melatah, mari kita fahamkan situasi sebenar supaya tak terus keliru.
AFA Bukan Caj Suka-Suka, Tapi Mekanisme Dua Hala
Untuk pengetahuan semua, Pelarasan Kos Bahan Api Secara Automatik atau AFA ini sebenarnya diperkenalkan sejak 1 Julai 2025 bagi menggantikan sistem lama iaitu ICPT. Apa yang menarik, ia bukanlah cara untuk TNB buat untung lebih.
Sebaliknya, ia berfungsi sebagai sistem dua hala yang mengimbangi harga bahan api global dan tukaran wang asing. Kalau harga arang batu dunia turun, kita dapat rebat dan bil jadi murah. Tapi kalau kos melonjak naik, barulah ada surcaj dikenakan. Ia sebuah sistem perkongsian kos yang telus.
Berita Baik Untuk Pengguna Bawah 600kWj
Ini fakta yang paling ramai terlepas pandang. Jika penggunaan elektrik rumah anda di bawah 600kWj sebulan, anda sebenarnya dilindungi sepenuhnya daripada surcaj AFA ini.
Malah, golongan ini turut dikecualikan daripada cukai perkhidmatan lapan peratus dan Caj Peruncitan. Dengan struktur tarif baru ini, kumpulan ini sebenarnya menikmati penjimatan bil sekitar dua hingga 14 peratus berbanding tarif lama.
Lebih Banyak Rebat Diberi Daripada Surcaj
Percaya atau tidak, sejak sistem baru ini bermula, rakyat telah pun menikmati rebat selama sembilan bulan berturut-turut dari Ogos 2025 hinggalah April 2026. Surcaj hanya mula dikenakan pada Mei 2026 gara-gara krisis di Asia Barat yang menyebabkan kos penjanaan melambung.
Jika dikira keseluruhan, rakyat sudah menerima rebat lumayan sebanyak RM3.1 bilion, berbanding surcaj yang hanya bernilai RM0.8 bilion. Tambahan pula, Kerajaan telah sudi menyalurkan dana RM435 juta melalui Kumpulan Wang Industri Elektrik (KWIE) semata-mata untuk mengurangkan impak surcaj ini kepada poket rakyat.
Kadar September 2026 Dan Gaya Hidup Kita
Untuk bulan September 2026, kadar AFA ditetapkan pada positif 3.67 sen bagi setiap kWj. Walaupun ada surcaj, pihak TNB menjelaskan bahawa bil tinggi selalunya berpunca daripada corak penggunaan kita sendiri.
Musim perayaan, cuti sekolah, cuaca panas, atau kerap bekerja dari rumah memberi kesan rantaian yang besar kepada penggunaan elektrik harian.
Langkah Praktikal Untuk Mula Berjimat
Bagi mengawal perbelanjaan, rajin-rajinlah pantau penggunaan di aplikasi myTNB. Paling mudah, tetapkan suhu penyaman udara di rumah antara 24 hingga 26 darjah Celsius sahaja. Anda juga boleh bertukar ke tarif Time of Use (TOU) untuk menikmati caj lebih murah pada waktu malam dan hujung minggu.
Jika mahu penjimatan melampau untuk jangka panjang, anda boleh melabur dalam pemasangan solar bumbung menerusi inisiatif Solar ATAP atau SuRIA Home. Pengguna layak menerima rebat sehingga RM3,000 dengan tempoh pulangan modal sekitar lapan tahun sahaja.