Pengeluar durian Malaysia digesa untuk mendaftarkan varieti durian mereka di dalam dan luar negara bagi melindungi hasil usaha serta kepakaran tempatan dengan lebih berkesan.
Seruan itu dibuat oleh Perbadanan Harta Intelek Malaysia (MyIPO) dan seorang peguam harta intelek, sebagai maklum balas kepada pertanyaan The Star mengenai langkah melindungi buah kegemaran negara ini.
Baca Juga:
- Malaysia Mahu Jadikan Durian Sebagai Buah Nasional, Menteri Indonesia Dakwa Mereka Lebih Layak
- Persatuan Cadang ‘Hari Durian’ Setiap 7 Julai, Jadi ‘Buah Kebangsaan’ Malaysia
- Tauke Durian Black Thorn Dari Pulau Pinang Terkejut Dapat Gelaran ‘Datuk’
Ketua Pengarah MyIPO, Yusnieza Syarmila Yusoff berkata lebih banyak kumpulan petani, pengeluar serta agensi kerajaan negeri wajar mempertimbangkan pendaftaran Petunjuk Geografi (Geographical Indication, GI) bagi varieti durian unik yang mempunyai kaitan rapat dengan sesuatu kawasan.
GI ialah tanda yang mengenal pasti sesuatu produk sebagai berasal dari lokasi tertentu, di mana kualiti, reputasi atau ciri uniknya berkait rapat dengan tempat asal tersebut.
Di Malaysia, permohonan pendaftaran GI boleh dikemukakan kepada MyIPO oleh pengeluar yang layak, persatuan, atau pihak berkuasa berkaitan yang mewakili mereka.
“Pendaftaran GI memastikan hanya pengeluar dalam kawasan geografi yang ditetapkan dan memenuhi spesifikasi yang ditetapkan sahaja dibenarkan menggunakan nama tersebut, sekali gus menghalang pihak luar daripada mengeksploitasi atau menyalahgunakan varieti durian Malaysia yang terkenal.
“Perlindungan GI membolehkan pengeluar tulen menikmati penjenamaan yang lebih kukuh serta harga pasaran premium kerana pengguna mengiktiraf keaslian dan kualiti unik yang berkait dengan asal geografi tertentu,” katanya.
Setakat ini, empat varieti durian telah didaftarkan dengan MyIPO, iaitu Musang King, Black Thorn, Durian Balik Pulau (Pulau Pinang), dan Durian Nyekak Sarawak.
Keempat-empatnya merupakan sebahagian daripada 128 item yang berdaftar dengan MyIPO (lihat laporan berkaitan).
Di Malaysia, produk yang berdaftar di bawah GI dilindungi secara undang-undang menerusi Akta Petunjuk Geografi 2022, namun perlindungan di peringkat antarabangsa memerlukan pendaftaran berasingan di negara luar.
“Walaupun Malaysia mengiktiraf dan melindungi durian yang didaftarkan ini di peringkat domestik, pendaftaran di bidang kuasa asing masih belum dilakukan.
“MyIPO terus bekerjasama rapat dengan kementerian serta pihak berkuasa berkaitan untuk meneroka peluang perlindungan GI di peringkat antarabangsa,” kata Yusnieza.
Beliau berkata, peluasan pendaftaran GI akan membantu mengukuhkan identiti dan warisan Malaysia dalam perbincangan pertanian serantau.
“Pengiktirafan Musang King, Balik Pulau dan Black Thorn sebagai GI mengukuhkan kedudukan Malaysia sebagai negara asal tulen bagi varieti-varieti terkenal di peringkat global.
“Ia menonjolkan kaitan antara kualiti unik durian tersebut dengan persekitaran Malaysia, amalan penanaman serta komuniti tempatan,” katanya.
Tambah beliau, perlindungan GI turut menyokong tuntutan Malaysia dalam perbincangan berkaitan keaslian dan warisan, selain meningkatkan profil durian Malaysia di pasaran global.
Sementara itu, seorang peguam harta intelek menjelaskan bahawa Malaysia boleh melindungi identiti varieti durian seperti Musang King daripada dieksploitasi di luar negara.
Menurut Timbalan Pengerusi Bersama Jawatankuasa Harta Intelek Majlis Peguam, Foong Cheng Leong, penanam durian boleh berbuat demikian dengan melantik pengamal harta intelek (IP) untuk memfailkan hak berkenaan di luar Malaysia.
Bagi membuat tuntutan GI untuk varieti seperti Musang King sebagai produk eksklusif Malaysia, permohonan perlu difailkan di jabatan kerajaan setiap negara yang mengendalikan urusan harta intelek.
“Sebarang hak yang didaftarkan perlu diperluaskan ke luar Malaysia.
“Oleh itu, mereka perlu melantik pengamal IP tempatan atau asing untuk memfailkan hak tersebut.
“Setiap negara mempunyai jabatan kerajaan masing-masing yang ditetapkan untuk menerima permohonan sedemikian,” katanya.
Di peringkat global, GI lazimnya digunakan untuk wain, minuman beralkohol, serta produk pertanian, seperti teh Darjeeling dari India dan keju feta dari Greece.
Satu lagi kaedah untuk melindungi identiti varieti durian Malaysia ialah melalui pendaftaran jenama, di mana hanya pihak yang diberi lesen dibenarkan menggunakannya.
Sebelum ini dilaporkan bahawa Kementerian Pertanian dan Keterjaminan Makanan telah menerima dua cadangan — satu menyokong durian dan satu lagi mencadangkan nanas — bagi mendapatkan pengiktirafan sebagai buah kebangsaan rasmi negara.
Usaha Malaysia untuk mengiktiraf durian sebagai buah kebangsaan, bagaimanapun, telah menerima reaksi keras daripada Indonesia.
Indonesia mendakwa bahawa pengeluaran durian yang lebih besar memberikan negara itu hak untuk mengisytiharkan durian sebagai buah kebangsaannya.
Mengulas sama ada dua atau lebih negara boleh membuat tuntutan ke atas buah yang sama, Foong berkata mana-mana negara bebas mengisytiharkan apa-apa buah sebagai buah kebangsaan mereka.
“Tiada eksklusiviti dalam hal ini,” katanya.
Berhubung perlindungan identiti durian tempatan di luar negara, Presiden Persatuan Pengilang Durian, Eric Chan berkata persatuan itu “sememangnya mampu” dan bersedia untuk memfailkan pendaftaran yang diperlukan.
“Jabatan Pertanian telah berbincang dengan kami dan meminta kami mengambil inisiatif ini, dan kami telah menyerahkan maklumat yang diperlukan kepada mereka,” katanya.
Bendahari persatuan tersebut, Dr Tan Sue Yee berkata proses pendaftaran itu sedang dijalankan oleh kerajaan.
“Kami menyokong sepenuhnya usaha melindungi varieti durian kita di luar negara dan sedang bekerjasama dengan pihak berkuasa berkaitan,” katanya.