Baru-baru ini, Presiden Amerika Syarikat, Donald Trump, mengumumkan bahawa AS akan mengaktifkan semula sekatan laut terhadap Iran dan bakal bertindak sebagai “penjaga” di Selat Hormuz.
Perkembangan ini berlaku ketika ketegangan dan insiden saling berbalas serangan antara AS dan Iran semakin memuncak, yang dikhuatiri boleh menjejaskan usaha rundingan damai antara kedua-dua pihak.
Tindakan dan Tuntutan Amerika Syarikat
Menerusi temu bual bersama Fox News dan hantaran di platform Truth Social, Trump menyatakan bahawa AS akan melaksanakan semula sekatan untuk menghalang kapal mahupun pelanggan Iran daripada keluar masuk.
Tindakan sekatan ini dijadualkan bermula pada hari Selasa jam 20 GMT, menurut Pusat Maklumat Maritim Bersama yang diketuai oleh Tentera Laut AS.
Lebih menarik perhatian, Trump mengisytiharkan AS sebagai “Penjaga Selat Hormuz” dan merancang untuk mengenakan caj (tol) sebanyak 20% ke atas semua kargo yang melalui laluan tersebut
Menurutnya, bayaran ini adalah wajar bagi menampung kos keselamatan yang diberikan di kawasan perairan yang tidak stabil itu. Pada masa yang sama, AS dan Iran telah berbalas serangan di mana Iran menyasarkan tapak tentera AS di Bahrain, Kuwait, Oman, dan Jordan, manakala AS menyasarkan bandar-bandar pelabuhan Iran.
Reaksi Badan Antarabangsa dan Percanggahan Perundangan
Cadangan untuk mengenakan tol ini mendapat tentangan pantas daripada pelbagai pihak. Pertubuhan Maritim Antarabangsa (IMO) di bawah badan PBB dengan tegas membantah sebarang pengenaan yuran untuk melalui selat yang dikhaskan untuk navigasi antarabangsa.
IMO menegaskan bahawa tidak wujud sebarang asas undang-undang untuk memperkenalkan tol mandatori sedemikian.
Malah, ironinya cadangan Trump ini dilihat bercanggah dengan kenyataan Setiausaha Negaranya sendiri, Marco Rubio. Pada bulan Jun yang lalu, Rubio pernah menolak keras idea pengenaan tol di laluan air antarabangsa oleh mana-mana negara kerana ia menyalahi undang-undang antarabangsa yang sedia ada.
Amaran Keras dari Iran
Di pihak pentadbiran Tehran, mereka menolak sekeras-kerasnya sebarang cubaan AS untuk mengambil alih kawalan di Selat Hormuz. Jurucakap ibu pejabat perintah bersama tentera Iran, Khatam al-Anbiya, memberi amaran bahawa mereka sama sekali tidak akan membenarkan kemasukan dan campur tangan AS dalam pengurusan selat tersebut.
Angkatan tentera Iran juga bersedia untuk bertindak balas secara tegas terhadap mana-mana kapal komersial atau kapal tangki minyak yang menggunakan laluan selain daripada laluan perkapalan yang ditetapkan oleh Iran tanpa kebenaran.
Selain itu, Iran turut memberi amaran kepada pemimpin negara serantau bahawa sebarang bentuk kerjasama atau sokongan logistik kepada tentera AS akan dianggap sebagai tindakan perang terhadap kedaulatan dan keselamatan nasional Iran.
Kesan Terhadap Rundingan Damai dan Ekonomi Global
Ketegangan siri terbaru ini memberi ancaman besar kepada memorandum persefahaman (MoU) yang telah ditandatangani oleh kedua-dua belah pihak pada bulan Jun lepas.
Perjanjian awal tersebut sepatutnya menjadi titik tolak untuk menamatkan pertempuran, menarik balik sekatan laut AS, dan membuka Selat Hormuz kepada perkapalan.
Namun begitu, kekeliruan terhadap terma MoU telah menjadi punca krisis ini kembali berulang. Pihak Iran mendakwa mereka masih mempunyai hak kawalan ke atas laluan itu, manakala pentadbiran Trump pula bertegas bahawa selat itu perlu dibuka kepada semua trafik.
Akibat konflik ini, pasaran global mula merasai kesannya apabila harga minyak dunia dilaporkan melonjak naik.
Tambahan pula, penganalisis keselamatan maritim, Dimitris Maniatis, mendedahkan bahawa terdapat penurunan yang sangat drastik dari segi jumlah kapal komersial yang berani melalui selat tersebut sejak serangan terbaru ini bermula, jauh berbeza dengan peningkatan trafik yang positif semasa MoU mula ditandatangani.